| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
| Artykuły Scenariusze Krzyżówki Prezentacje Quizy i testy |
Relacje z warsztatów Infografiki Fotorelacja Relacje on-line na facebooku Podziękowania dla ekspertów |
Dnia 10 stycznia uczniowie klas 7 i 8 uczestniczyli w warsztacie pt. „Cyberbezpieczne finanse – bezpieczne zakupy online”, który poprowadził aspirant Adam Basoń – specjalista Wydziału Wywiadu Kryminalnego Zarządu w Katowicach Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Szkolenie zorganizowane zostało w ramach realizacji Ogólnopolskiego Programu Złote Szkoły NBP.
Podczas warsztatów funkcjonariusz CBZC omówił najczęstsze metody działania cyberprzestępców, sposoby ochrony danych osobowych oraz praktyczne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa w Internecie. Uczniowie dowiedzieli się, jak rozpoznawać próby wyłudzeń, unikać zagrożeń związanych z phishingiem, złośliwym oprogramowaniem oraz nielegalnym wykorzystywaniem danych. Interaktywna forma zajęć pozwoliła na aktywny udział młodzieży w spotkaniu.
Należy podkreślić, że tego typu wydarzenia są niezwykle ważne i potrzebne dla budowania świadomości cyfrowej – zarówno wśród młodzieży, jak i dorosłych a edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa jest kluczowa dla ochrony zarówno indywidualnych użytkowników sieci, jak i całego społeczeństwa.
Każdy uczeń miał określone zadanie w związku z zadaniem warsztat Uczniowski. Uczniowie przygotowywali: prezentację, quizy, krzyżówki, artykuły, wykreślanki, karty pracy, rebusy, sporządzali nagrania video, robili zdjęcia. Uczniowie podzielili się zadaniami wg. predyspozycji i zainteresowań. Ambasadorzy dobrze zaplanowali to zadanie, ponieważ zostało zrealizowane zadanie w sposób dokładny. Uczniowie zadanie planować zaczęli od poznania zakresu merytorycznego tematu, uzgadniali z opiekunem treści warsztatów. Ambasadorzy przeprowadzali warsztaty stacjonarnie, online i hybrydowo by jak największa liczba społeczności szkolnej wzięła udział w zadaniu i by forma i czas był dla wszystkich odpowiedni. Każdy indywidualnie przeprowadził warsztat oraz wspólnie zorganizowano kilka warsztatów , na których wystąpili eksperci-te warsztaty z ekspertami było podsumowaniem wiedzy z zakresu tematu przewodniego.
- Cyberbezpieczni w obliczu zagrożeń Iga Amelia
- Cyberbezpieczne finanse – Iga Amelia
- Cyberbezpieczna bankowość internetowa i mobilna – Ewelina Oliwia
- Pieniądz elektroniczny – Ewelina Oliwia
- Cyberbezpieczna karta płatnicza – Bartek Justyna
- Bezpieczeństwo płatności w sieci – Bartek Justyna
- Cyberbezpieczne dane osobowe – Amelia
- Płatności mobilne – Amelia
- Cyberprzezorni w sytuacjach kryzysowych – Mikołaj Kuba
- Działania NBP na rzecz powszechnej dostępności gotówki – Mikołaj
- Rola NBP w systemie płatniczym i płatnościach detalicznych – Kuba
- Cyberbezpieczni w obliczu zagrożeń Iga, Amelia
Uczennice omówiły aktualne wyzwania związane z bezpieczeństwem w sieci oraz sposoby skutecznego zwiększania świadomości cyfrowej.
Podczas wystąpienia zaprezentowały różne metody edukowania społeczeństwa w zakresie ochrony danych, m.in.:
- Szkolenia cykliczne – regularne spotkania online i offline, pomagające użytkownikom rozpoznawać zagrożenia, takie jak phishing, oraz stosować skuteczne praktyki zabezpieczające.
- Marketing edukacyjny – tworzenie broszur, plakatów i infografik ułatwiających zrozumienie zasad bezpiecznego korzystania z internetu.
- Social media – wykorzystywanie platform społecznościowych do szerzenia wiedzy na temat cyberbezpieczeństwa poprzez angażujące posty i porady.
Uczennice poruszyły także kluczowe zagadnienia związane z ochroną finansów w sieci. Omówiły metody stosowane przez banki do zabezpieczania transakcji, w tym monitorowanie podejrzanych działań, szyfrowanie danych oraz bezpieczne kanały komunikacji. Podkreśliły również zagrożenia związane z phishingiem i spoofingiem, które mogą prowadzić do wyłudzenia poufnych informacji lub środków finansowych.
- Cyberbezpieczne finanse – Iga, Amelia
Uczennice przygotowały prezentację na temat cyberbezpieczeństwa finansów, zwracając uwagę na zagrożenia związane z ochroną danych osobowych oraz cyfrowego portfela. W trakcie wystąpienia szczegółowo omówiły, jak zabezpieczyć urządzenia oraz aplikacje finansowe przed atakami cyberprzestępców.
Podczas prezentacji uczennice poruszyły następujące zagadnienia:
- Zabezpieczenie urządzeń mobilnych – podkreślając, że smartfony, laptopy i tablety wymagają silnych haseł oraz ochrony przed nieautoryzowanym dostępem.
- Unikanie funkcji „zapamiętaj hasło” – zalecając korzystanie z menedżerów haseł zamiast zapisywania danych w przeglądarkach.
- Wartość danych osobowych – wskazując, że imię, nazwisko, adres mailowy czy numer telefonu mogą być przedmiotem handlu i wykorzystania przez agencje reklamowe.
- Zgłaszanie incydentów cyberbezpieczeństwa – informując o możliwości zgłaszania naruszeń do CERT Polska.
Po omówieniu najważniejszych zagadnień uczennice przygotowały quiz, który sprawdził wiedzę uczestników na temat cyberbezpieczeństwa finansowego. Uczestnicy mieli okazję odpowiedzieć na pytania dotyczące ochrony urządzeń, znaczenia silnych haseł oraz sposobów zabezpieczania swoich danych w sieci.
Dodatkowo, uczestnicy mieli okazję zapoznać się z infografiką, która w przejrzysty sposób podsumowała kluczowe zasady bezpiecznego korzystania z finansów w świecie cyfrowym. Dzięki wizualnej formie uczestnicy mogli szybko przyswoić najważniejsze informacje.
Na zakończenie uczennice podsumowały prezentację, podkreślając, jak ważna jest świadomość zagrożeń w cyfrowym świecie i odpowiedzialne podejście do ochrony swoich danych. Prezentacja spotkała się z dużym zainteresowaniem i aktywnym udziałem uczestników.
- Cyberbezpieczna bankowość internetowa i mobilna – Ewelina, Oliwia
Podczas warsztatu młodzież miała okazję dowiedzieć się jak bezpiecznie zadbać o swoje finanse.
Rozwój bankowości elektronicznej, w tym bankowości internetowej, pociąga za sobą wzrost liczby różnych form przestępczej aktywności wymierzonej przeciwko bezpieczeństwu danych, zagrażających naszym finansom, w szczególności środkom zgromadzonych na koncie bankowym, do którego możliwy jest dostęp na odległość za pomocą urządzeń elektronicznych, takich jak komputer czy telefon.
Skala zagrożeń przestępczością w bakowości elektronicznej będzie wciąż rosła wraz z rozpowszechnianiem się usług bankowości internetowej, ze względu na coraz łatwiejszy do niej dostęp. Klienci banku nie zawsze są świadomi istniejących zagrożeń. Często też nie posiadają wiedzy, jak się przed tym bronić.
Uczniowie dowiedzieli się, że aby bezpiecznie korzystać z Internetu, a w szczególności z bankowości elektronicznej, powinni mieć przede wszystkim świadomość zagrożeń, jakie na nich czyhają w sieci?
Przedstawiono im, na co w szczególności powinni zwrócić uwagę, aby nie stracić swoich finansów. Dowiedzieli się również o fałszywych e-maile, s-msy, załącznikach, dokumentach czy stronach internetowych, a także o podstawowych zasadach bezpieczeństwa, by się przed tym uchronić.
Zostali też przeszkoleni, jak tworzyć silne hasła, by chronić swoje dane i finanse.
- Pieniądz elektroniczny – Ewelina, Oliwia
Najprawdopodobniej każdy z nas kiedyś płacił elektronicznie lub tradycyjnie . Dlatego uczennice przedstawiły rodzaje pieniądza i jego zagrożenia oraz na co warto zwrócić uwagę.
Co to pieniądz elektroniczny.
Pieniądz elektroniczny oznacza wartość pieniężną przechowywaną elektronicznie, w tym magnetycznie wydawaną z obowiązkiem jej wykupu w celu dokonywania transakcji.
Co to jest pieniądz i do czego jest wykorzystywany? Pieniądz to powszechnyśrodekpłatniczyprzyjmowany w zamian za towaryiusługi, orazsłużący do regulacjizobowiązań. Jako walutakrążyanonimowoodosoby do osobyipomiędzykrajamiułatwiającwymianęhandlową.
Jakie są jego rodzaje? Pieniądz gotówkowy (tzw. Gotówka) I pieniądz bezgotówkowy i jego podtypy.
- Cyberbezpieczna karta płatnicza- Bartek, Justyna
Ambasadorzy wyjaśnili czym jest karta płatnicza. Dlaczego cyberbezpieczeństwo jest ważne, zwrócili uwagę na wzrost liczby cyberzagrożeń w świecie finansów. Rosnąca cyfryzacja finansów prowadzi do większej liczby zagrożeń, takich jak skimming, phishing czy złośliwe oprogramowanie.Cechy cyberbezpiecznej karty płatniczej zostały dokładnie omówione.
- Technologia EMV (chip i PIN): Zabezpieczenie transakcji poprzez generowanie jednorazowych kodów autoryzacyjnych.
- Tokenizacja: Dane karty są ukrywane za pomocą jednorazowych tokenów, co minimalizuje ryzyko kradzieży.
- 3D Secure: Dodatkowe uwierzytelnianie transakcji online (np. SMS z kodem lub potwierdzenie w aplikacji).
- Zdalne zarządzanie kartą: Aplikacje bankowe umożliwiają blokowanie karty, ustawianie limitów czy wyłączanie funkcji zbliżeniowej.
- Powiadomienia o transakcjach: Natychmiastowe informacje o płatnościach (SMS/e-mail) pomagają w szybkim wykryciu oszustwa.
Zagrożenia związane z kartami płatniczymi:
- Skimming: Kopiowanie danych z paska magnetycznego w terminalach i bankomatach.
- Phishing: Wyłudzanie danych karty za pomocą fałszywych wiadomości e-mail lub stron internetowych.
- Nieautoryzowane transakcje online: Użycie skradzionych danych do zakupów w internecie.
Wspomniano o nowoczesnych technologiach:
- Karty wirtualne: Dedykowane do płatności online, ograniczają ryzyko w przypadku kradzieży danych.
- Dynamiczny CVV: Kod CVV zmieniający się co kilka minut, zapewniający dodatkowe zabezpieczenie.
- Biometria: Autoryzacja za pomocą odcisku palca, skanu twarzy lub głosu.
- Zabezpieczenia RFID: Chronią dane przed zdalnym skanowaniem w kartach zbliżeniowych.
Na zakończenie w podsumowaniu podano wskazówki dla użytkowników:
- Korzystaj tylko z bezpiecznych stron podczas zakupów online.
- Nie podawaj danych karty na niesprawdzonych witrynach.
- Regularnie monitoruj historię transakcji.
- Instaluj aplikacje bankowe tylko z oficjalnych źródeł (Google Play, App Store)
- Zawsze aktualizuj oprogramowanie na urządzeniach.
- Bezpieczeństwo płatności w sieci- Bartek ,Justyna
Omówiono płatności online:
- Karty płatnicze (debetowe, kredytowe) – najczęściej używane, zabezpieczone systemami 3D Secure.
- Portfele elektroniczne (PayPal, Google Pay, Apple Pay) – dodatkowa warstwa bezpieczeństwa i szyfrowanie danych.
- Przelewy bankowe – bezpieczne, ale wymagające uwagi na fałszywe strony banków.
- Kryptowaluty – zdecentralizowane, ale wiążą się z ryzykiem ataków i oszustw
Przedstawiono zasady bezpiecznych płatności online:
- Używaj silnych i unikalnych haseł – najlepiej z uwierzytelnianiem dwuskładnikowym (2FA).
- Sprawdzaj certyfikaty SSL – adres strony powinien zaczynać się od „https://”.
- Nie podawaj danych kart na podejrzanych stronach – zawsze weryfikuj adres URL.
- Korzystaj z wirtualnych kart płatniczych – zwiększają bezpieczeństwo jednorazowych transakcji.
- Aktualizuj oprogramowanie – zarówno systemu operacyjnego, jak i przeglądarki oraz aplikacji
Uczniowie zwrócili uwagę jak reagować na zagrożenia?
- Zgłoś podejrzane transakcje do banku – jak najszybciej zablokuj kartę lub konto.
- Monitoruj historię transakcji – regularnie sprawdzaj wyciągi z konta.
- Zgłaszaj podejrzane wiadomości – oszustwa phishingowe można zgłosić do CERT Polska lub dostawcy usług pocztowych.
- POowarsztacie uczniowie wiedzą, że bezpieczeństwo płatności online zależy w dużej mierze od ostrożności użytkowników. Świadomość zagrożeń, korzystanie z bezpiecznych metod płatności oraz stosowanie podstawowych zasad ochrony danych pozwala uniknąć większości cyberzagrożeń.
- Cyberbezpieczne dane osobowe – Amelia
W swoim wystąpieniu ambasadorka omówiła kluczowe zagadnienia związane z ochroną informacji w sieci, zwracając szczególną uwagę na zagrożenia oraz sposoby minimalizowania ryzyka.
Podczas prezentacji uczennica omówiła m.in.:
- Szyfrowanie danych – jako podstawowy sposób ochrony informacji przed nieuprawnionym dostępem.
- Silne hasła i dwuetapową autentykację – jako metody zabezpieczania kont użytkowników.
- Zarządzanie uprawnieniami dostępu – wskazując na znaczenie ograniczania dostępu tylko do osób uprawnionych.
- Zabezpieczenia przed phishingiem – uczulając słuchaczy na sposoby rozpoznawania prób wyłudzania danych.
- Aktualizacje oprogramowania – jako kluczowy element eliminowania podatności na ataki cybernetyczne.
Po omówieniu głównych zagadnień uczennica zaprezentowała krzyżówkę edukacyjną, która pomogła uczestnikom w utrwaleniu kluczowych pojęć związanych z ochroną danych osobowych. Następnie przedstawiła kartę pracy, dzięki której uczestnicy mogli samodzielnie sprawdzić swoją wiedzę i przećwiczyć zdobyte informacje w praktyce.
Na zakończenie uczennica przeprowadziła krótkie podsumowanie oraz zachęciła uczestników do refleksji nad własnymi nawykami w zakresie ochrony danych w sieci. Prezentacja spotkała się z dużym zainteresowaniem i uznaniem ze strony odbiorców.
- Płatności mobilne – Amelia
Przygotowana przez uczennicę prezentacja multimedialna wciągnęła słuchaczy w fascynujący świat nowoczesnych technologii finansowych.
Amelia z pasją opowiadała o rodzajach płatności mobilnych, korzyściach i zagrożeniach związanych z nimi, dzieląc się swoją wiedzą i entuzjazmem. Jej prezentacja była bogata w zdjęcia i infografiki, co dodatkowo uatrakcyjniło przekaz.
Po prezentacji Amelia przygotowała dla publiczności niespodziankę w postaci interaktywnej krzyżówki oraz quizu. Zarówno krzyżówka, jak i quiz, dotyczyły tematu prezentacji, co pozwoliło utrwalić zdobytą wiedzę w przyjemny i angażujący sposób.
Uczniowie z zapałem rozwiązywali krzyżówkę, a w quizie rywalizowali o miano najlepszego znawcy płatności mobilnych. Zabawa była przednia, a jednocześnie wszyscy poszerzyli swoją wiedzę na temat tego, jak działają płatności mobilne, jakie są ich zalety i wady, oraz jak bezpiecznie korzystać z tej technologii.
- Cyberprzezorni w sytuacjach kryzysowych – Mikołaj, Kuba
Rola banku centralnego w czasach kryzysu
Podczas prezentacji uczniowie szczegółowo omówili, jak bank centralny pełni funkcję strażnika stabilności finansowej. Wyjaśniono, że jego zadaniem jest monitorowanie rynków finansowych, regulowanie polityki pieniężnej oraz zarządzanie ryzykiem. Przykłady sytuacji kryzysowych, takie jak globalne kryzysy finansowe, pandemie czy cyberataki, ukazały znaczenie szybkiego reagowania na zmieniające się warunki gospodarcze.
Monitorowanie ryzyka i polityka pieniężna
Uczniowie przedstawili, jak bank centralny stale analizuje dane rynkowe, korzystając z zaawansowanych narzędzi analitycznych i systemów wczesnego ostrzegania. Wskazano również na kluczową rolę polityki pieniężnej – zmiany stóp procentowych pozwalają kontrolować inflację i wpływać na poziom kredytów w gospodarce.
Zapewnienie płynności finansowej
W trakcie wystąpienia omówiono mechanizmy, dzięki którym bank centralny wspiera instytucje finansowe w trudnych czasach. Uczniowie wyjaśnili, jak dostarczanie płynności poprzez kredyty awaryjne czy programy luzowania ilościowego (QE) pomaga utrzymać stabilność sektora finansowego. Podkreślono także znaczenie gwarancji depozytów, które zwiększają zaufanie klientów do systemu bankowego.
Współpraca międzynarodowa i reakcje na kryzys
Prezentacja zwróciła uwagę na współpracę banku centralnego z innymi instytucjami finansowymi na poziomie krajowym i międzynarodowym. Wskazano, że koordynacja działań z rządem, Międzynarodowym Funduszem Walutowym czy Bankiem Światowym pozwala skuteczniej reagować na globalne kryzysy. Uczniowie podkreślili również znaczenie transparentnej komunikacji z sektorem prywatnym.
Podsumowanie
Wystąpienie uczniów klasy 7 było doskonałym przykładem zaangażowania młodzieży w edukację ekonomiczną i rozwijanie świadomości finansowej. Dzięki takim inicjatywom jak „Złote Szkoły NBP” młodzi ludzie mają okazję lepiej zrozumieć mechanizmy działania systemu bankowego oraz przygotować się do wyzwań współczesnego świata.
- Działania NBP na rzecz powszechnej dostępności gotówki – Mikołaj
Gotówka odgrywa kluczową rolę w polskim systemie płatniczym, będąc jednym z najczęściej używanych środków płatniczych. Uczniowie przedstawili znaczenie gotówki, problemy z jej dostępnością oraz działania Narodowego Banku Polskiego, które mają na celu zapewnienie jej powszechnej dostępności.
Znaczenie gotówki i problemy z jej dostępnością
Podczas prezentacji uczniowie podkreślili, że aż 98% Polaków regularnie korzysta z banknotów i monet, co świadczy o ich dużej popularności. Jednakże, pomimo powszechnego użycia gotówki, istnieją obszary w Polsce, gdzie dostęp do niej jest ograniczony. Wskazano, że w 12% polskich gmin brakuje bankomatów, co stanowi aż 14% powierzchni kraju. Na tych terenach mieszka około 1,8 miliona osób, czyli 4,8% populacji Polski.
Uczniowie wyjaśnili również pojęcie „pustyń bankomatowych” – obszarów, gdzie dostęp do bankomatów jest znacznie ograniczony lub wręcz nie istnieje. Problem ten dotyczy głównie terenów wiejskich i słabo zaludnionych.
Działania NBP
Narodowy Bank Polski podejmuje szereg inicjatyw mających na celu poprawę tej sytuacji. W ramach Narodowej Strategii Bezpieczeństwa Obrotu Gotówkowego NBP dąży do zapewnienia powszechnej akceptacji i dostępności gotówki oraz jej płynnego zaopatrywania na rynku.
NBP prowadzi także programy edukacyjne zwiększające świadomość finansową obywateli oraz wspiera rozwój infrastruktury bankomatowej na obszarach wiejskich i słabo zaludnionych. Działania te mają na celu zmniejszenie różnic w dostępie do gotówki między miastami a terenami wiejskimi.
Wyzwania i przyszłość
Prezentacja zakończyła się omówieniem wyzwań związanych z automatyzacją usług bankowych oraz koniecznością zachowania równowagi między tradycyjnymi formami płatności a nowoczesnymi technologiami. Uczniowie podkreślili, że Narodowy Bank Polski planuje kontynuować swoje działania, aby zapewnić obywatelom szeroki wybór metod płatności i stabilność systemu finansowego.
Podsumowując, uczniowie klasy 7 w ciekawy i merytoryczny sposób przedstawili tematykę działań NBP na rzecz dostępności gotówki, pokazując znaczenie tego zagadnienia dla codziennego życia Polaków oraz stabilności systemu finansowego w kraju.
- Rola NBP w systemie płatniczym i płatnościach detalicznych – Kuba
Współczesna gospodarka opiera się na sprawnym i bezpiecznym systemie płatniczym. System ten umożliwia realizację transakcji finansowych między różnymi podmiotami, od konsumentów po przedsiębiorstwa i instytucje finansowe. W Polsce kluczową rolę w funkcjonowaniu systemu płatniczego odgrywa Narodowy Bank Polski (NBP).
Czym jest system płatniczy?
System płatniczy to zbiór zasad, instytucji, instrumentów i procesów, które umożliwiają dokonywanie płatności między uczestnikami rynku. Jego głównym celem jest zapewnienie sprawnego i bezpiecznego obiegu środków pieniężnych, co ma kluczowe znaczenie dla stabilności i efektywności gospodarki. System płatniczy pełni kilka podstawowych funkcji, takich jak zapewnienie efektywności transakcji finansowych, zwiększenie bezpieczeństwa transakcji oraz ułatwienie dostępu do usług finansowych.
Rola NBP w systemie płatniczym
NBP pełni rolę organizatora i nadzorcy systemu płatniczego w Polsce. Bank centralny dba o stabilność i bezpieczeństwo krajowego systemu płatniczego, a także zapewnia odpowiednią jakość płatności międzybankowych. Kluczowe funkcje NBP w tym zakresie obejmują zapewnienie płynności systemu płatniczego, udzielanie wsparcia instytucjom finansowym w zakresie operacji płatniczych oraz nadzór nad systemami płatności krajowych i międzynarodowych.
Systemy płatnościowe obsługiwane przez NBP
NBP zarządza systemami płatności, które są niezbędne do sprawnego funkcjonowania rynku finansowego. Dwa kluczowe systemy to SORB (System Obsługi Rachunków Banków) oraz Elixir. SORB umożliwia realizację przelewów między bankami i jest systemem rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym (RTGS). Z kolei Elixir to system szybkich płatności międzybankowych, który umożliwia przesyłanie zleceń płatniczych w godzinach pracy banków.
Płatności detaliczne i wpływ NBP Płatności detaliczne to transakcje dokonywane przez konsumentów w codziennych sytuacjach, takie jak zakupy czy usługi. NBP wspiera rozwój nowoczesnych systemów płatności, np. BLIK, które ułatwiają płatności bezgotówkowe1. Bank centralny dba również o bezpieczeństwo płatności elektronicznych i ustanawia regulacje oraz standardy dotyczące płatności.
Podsumowanie
NBP odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu stabilności i bezpieczeństwa systemu płatniczego w Polsce. Poprzez zarządzanie systemami płatności, NBP wspiera płynność obiegu finansowego oraz innowacje w obszarze płatności detalicznych. Efektywne i bezpieczne systemy płatności są fundamentem stabilności gospodarki i ułatwiają codzienne transakcje.
- Cyberbezpieczne finanse – bezpieczne zakupy online – eksperta , aspirant Adam Basoń
Ambasadorzy zaprosili eksperta , aspirant Adam Basoń – specjalista Wydziału Wywiadu Kryminalnego Zarządu w Katowicach Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.
Podczas warsztatów funkcjonariusz CBZC omówił najczęstsze metody działania cyberprzestępców, sposoby ochrony danych osobowych oraz praktyczne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa w Internecie. Uczniowie dowiedzieli się, jak rozpoznawać próby wyłudzeń, unikać zagrożeń związanych z phishingiem, złośliwym oprogramowaniem oraz nielegalnym wykorzystywaniem danych. Interaktywna forma zajęć pozwoliła na aktywny udział młodzieży w spotkaniu. Należy podkreślić, że tego typu wydarzenia są niezwykle ważne i potrzebne dla budowania świadomości cyfrowej – zarówno wśród młodzieży, jak i dorosłych a edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa jest kluczowa dla ochrony zarówno indywidualnych użytkowników sieci, jak i całego społeczeństwa.
- Zasady bezpiecznego bankowania na telefonie. Chroń swoje finanse – ambasadorzy
Ambasadorzy przedstawili uczestnikom najważniejsze zasady bezpiecznego bankowania na telefonie, tak by chronić swoje finanse.
1. Pobieraj aplikacje tylko z autoryzowanych sklepów
Nie pobieraj aplikacji ani ich aktualizacji za pomocą linków przesłanych w mejlach lub SMS-ach i komunikatorach. Przy instalacji lub aktualizacji czytaj treści zgód i komunikatów o jakie prosi Cię aplikacja. Zwróć szczególną uwagę na uprawnienia do zdjęć, SMS-ów, filmów, kontaktów i geolokalizacji.
2. PIN do aplikacji zachowaj tylko dla siebie
Nie przekazuj nikomu:
- Twojego loginu
- hasła
- PIN-ów do aplikacji i do kart
- kodów autoryzacyjnych
- kodów BLIK
Zabezpiecz również swój telefon. Ustaw odblokowanie ekranu PIN-em, odciskiem palca lub wzorem. Bez tych zabezpieczeń można łatwiej dostać się do Twoich danych w smartfonie.Pamiętaj, żeby PIN do urządzenia był inny niż PIN do aplikacji.
3. Uważnie czytaj SMS-y autoryzacyjne
To bieżąca kontrola Twoich finansów. Czytaj dokładnie, czego dotyczą SMS-y autoryzacyjne. W przypadku transakcji zawsze sprawdzaj, czy zgadza się numer konta i kwota. Nie przekazuj treści SMS-ów autoryzacyjnych innym przez telefon, mejlem czy komunikatorem. Nie wpisuj kodów nigdzie poza stroną banku.Jeśli autoryzujesz transakcję PIN-em w aplikacji, te zasady również Cię obowiązują. Pamiętaj, że wpisując kod z SMS-a lub PIN do aplikacji zgadzasz się na daną operację.
4. Włącz powiadomienia push i bądź na bieżąco z Twoimi finansami
Włącz w ustawieniach aplikacji powiadomienia push, a my poinformujemy Cię o każdej zmianie na koncie (przelewie, wypłacie z bankomatu, zapłacie kartą). To bieżąca kontrola Twoich finansów.
Ustaw powiadomienia
Możesz wybrać konta i karty, dla których będziesz otrzymywać powiadomienia. Po zalogowaniu przejdź do sekcji Ustawienia – Aplikacja mobilna – Powiadomienia na telefon (push) – Zmień.Żeby dostawać pushe, musisz mieć je włączone też w ustawieniach swojego telefonu. Pamiętaj, że Twój telefon cały czas musi mieć dostęp do internetu.
5. Ustaw limit na transakcje
Na wszelki wypadek ustaw limity dla:
- kart
- przelewów
- BLIKA
Gdy np. planujesz większe zakupy ustaw odpowiedni limit i zmniejsz go po zakupach. Limity zmienisz w Ustawieniach, w sekcji Limity. Zmiany są bezpłatne.
6. Uważaj na fałszywe mejle i SMS-y
Nigdy nie klikaj w linki w SMS-ach i mejlach. Linki mogą prowadzić do fałszywych stron, na których oszuści przechwycą Twoje dane np. do bankowości czy do karty.Nie otwieraj plików załączonych do podejrzanych mejli. Nie pobieraj aplikacji z nieznanych źródeł. Gdy zainstalujesz je na telefonie, oszuści będą mogli, np. przejąć Twoje SMS-y autoryzacyjne oraz hasła do stron i aplikacji.
7. Używaj programu antywirusowego
Dzięki temu zwiększasz bezpieczeństwo swojego systemu.Pamiętaj o aktualizowaniu programu! Od tego zależy skuteczność w wykrywaniu i usuwaniu wirusów.Nie instaluj dodatkowego oprogramowania by poprawić dostępność usług bankowych, np.: specjalnych aplikacji, certyfikatów. Nikt z banku nie będzie Cię o to prosił. Do obsługi konta wystarczy oryginalna aplikacja mobilna pobrana z autoryzowanego sklepu.
8. Aktualizuj system operacyjny swojego telefonu oraz aplikację Moje ING
Aktualizacje często dotyczą zabezpieczeń. Dlatego pamiętaj, żeby na bieżąco aktualizować aplikację Moje ING oraz system Twojego telefonu.
9.Jeśli stracisz telefon, usuń go z listy urządzeń zaufanych
Zrób to też, gdy sprzedajesz telefon lub oddajesz go do serwisu. Aby usunąć telefon z listy zaufanych, wejdź w Ustawienia i wybierz Aplikację mobilną. Jeśli będziesz chcieć ponownie korzystać z aplikacji na tym telefonie, konieczna będzie ponowna aktywacja aplikacji.
10. Loguj się wyłącznie ze swojego urządzenia
Coś stało się z Twoim telefonem i chcesz skorzystać z cudzego urządzenia? Uważaj. Logowanie się na obcym urządzeniu może być niebezpieczne, np. na telefonie może być zainstalowane złośliwe oprogramowanie.
11. Unikaj ogólnodostępnych sieci wi-fi
Jeżeli musisz skorzystać z takiej sieci, to łącz się tylko z sieciami, które są zabezpieczone hasłem. Rozłącz się z tą siecią, kiedy już z niej nie korzystasz.
Zwracaj uwagę na nazwy sieci.
12. Dodaj tylko swój odcisk palca lub twarz do rozpoznawania
Nie dodawaj do swojego telefonu odcisków palca lub rozpoznawania twarzy innych osób. To może im ułatwić dostęp do Twojego konta.
-
Jak zabezpieczyć telefon przed kradzieżą danych i pieniędzy? – ambasadorzy
Jesteśmy zżyci z naszymi telefonami. Często wolimy je od komputerów – zwłaszcza do bankowania. Nasze smartfony to też portfele. Oszuści doskonale zdają sobie z tego sprawę. Dlatego sprawdź, jak zabezpieczyć telefon i jakich zachowań unikać.
Ustaw blokadę ekranu (hasło do telefonu) i miej telefon na oku
Blokada ekranu to podstawa. Kiedy telefon dostanie się w niepowołane ręce, to może uratować nie tylko Twoje pieniądze, ale i prywatność. W końcu w telefonach trzymamy masę danych na swój temat, w tym zdjęcia. Zatem, jeśli jeszcze nie masz, to koniecznie ustaw blokadę ekranu: PIN-em, odciskiem palca, rozpoznawaniem twarzy czy wężykiem. Po prostu musisz ją mieć.
Częste wpisywanie PIN-u czy logowanie wężykiem sprawia, że na ekranie zostają tłuste ślady. Zadbaj o to, żeby nie było ich widać.
Jeśli zdecydujesz się na PIN, niech będzie inny niż wszystkie inne, a zwłaszcza ten do karty czy aplikacji.
Nie zostawiaj swojego telefonu bez opieki w widocznym miejscu, np.: na stoliku w restauracji – bo akurat odwieszasz płaszcz, czy w samochodzie – bo akurat szukasz czegoś w bagażniku.
Zachowaj czujność gdy dajesz swój telefon dzieciom
Kto wie co na nim zainstalują. Pomyśl o kontroli rodzicielskiej na urządzeniu. A jeśli logujesz się do telefonu i aplikacji bankowej odciskiem palca – nie dodawaj odcisków palca innych niż swoje. Fraudy rodzinne też się zdarzają.
Unikaj niezabezpieczonych sieci wifi
Są to sieci bez hasła dostępu. Jeśli już musisz z takiej sieci skorzystać, nie loguj się wtedy do aplikacji bankowych lub bankowości, nie rób przelewów. Jeśli musisz zrobić przelew, a jesteś poza domem, skorzystaj z transmisji danych w telefonie.
Hasła i numery PIN
Aby czuć się pewniej w cyfrowym świecie, używaj bezpiecznych haseł, złożonych z różnych znaków. Jeśli masz kłopot z ich zapamiętywaniem korzystaj z generatorów haseł, tzw. KeePassów. Nie używaj tych samych haseł do różnych kont i aplikacji.
Bezpieczne aplikacje
Korzystaj z oficjalnych sklepów z aplikacjami. Takie sklepy starają się dbać o bezpieczeństwo i chronić nas przed szkodliwym oprogramowaniem na smartfony. Jeśli używasz telefonu z systemem Android, możesz skorzystać z ochrony Google Play Protect. Okresowo sprawdza ona aplikacje pod względem bezpieczeństwa, ostrzega przed złośliwym oprogramowaniem lub usuwa je z pamięci urządzenia. W przypadku smartfonów Apple, korzystaj z oryginalnego systemu operacyjnego iOS.
Oficjalne sklepy z aplikacjami (np.: Google Play, AppStore) weryfikują bezpieczeństwo aplikacji, które oferują, ale mogą zdarzyć się wyjątki. W przeszłości zdarzały się jednostkowe przypadki, gdy w oficjalnych sklepach pojawiały się złośliwe aplikacje. Dlatego zawsze, gdy instalujesz na swoim urządzeniu jakiekolwiek aplikację, zwracaj uwagę na treści zgód i uprawnienia.
Instalując aplikację, zachowaj czujność i… czytaj zgody
To właściciel aplikacji mobilnej jest odpowiedzialny za ochronę przetwarzanych danych osobowych i ma prawny obowiązek (na podstawie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną) sporządzenia regulaminu oraz udostępnienia dokumentu polityki prywatności i polityki plików cookies. Poprawnie i profesjonalnie przygotowane dokumenty o ochronie prywatności budzą zaufanie odbiorców i mogą świadczyć o uczciwości autora aplikacji.
Zapoznaj się z regulaminami aplikacji mobilnych i zwróć uwagę na checkboxy, które zaznaczasz podczas instalacji. Z komunikatów możesz dowiedzieć się, do jakich danych będzie miała dostęp aplikacja i w jakim celu będą one wykorzystywane. Na przykład, jeśli aplikacja poprosi cię o dostęp do SMS-ów – choć nie powinna – istnieje ryzyko, że będzie chciała przejąć SMS-y, w tym także takie z kodami autoryzacyjnymi, które dostajesz z banku.
Na co warto zwrócić szczególną uwagę podczas instalacji aplikacji mobilnej?
- podejrzana nazwa i opis aplikacji – podrobiona nazwa, logo, tekst z literówkami
- opinie użytkowników – ich ilość i średnia ocena
- statystyki pobierania – często fałszywa aplikacja znajduje się w polecanych mimo małej liczby pobrań
- uprawnienia aplikacji – zwróć szczególną uwagę na uprawnienia do zdjęć, SMS-ów, filmów, kontaktów i geolokalizacji
- autor aplikacji – sprawdź, jakie aplikacje oferuje/udostępnia do pobrania
- wyszukiwania w Google – sprawdź opinie w klasycznej wyszukiwarce, zwróć uwagę na to, czy nazwa aplikacji nie pojawia się w artykułach opisujących oszustwa
- zapytaj – w razie wątpliwości poszukaj informacji na forach, zadaj pytanie innym.
Na koniec najważniejsze
Żeby zminimalizować ryzyko kradzieży danych pamiętaj o instalowaniu aktualizacji systemu operacyjnego oraz aplikacji i korzystaj ze sprawdzonego oprogramowania antywirusowego na telefon.
Aktualizacje – łatają często luki w oprogramowaniu wykorzystywane przez przestępców. Aktualizacje zwiększają zatem poziom zabezpieczeń i dostosowują oprogramowanie tak, by radziło sobie z najnowszymi zagrożeniami.
Z kolei programy antywirusowe, działają na zasadzie tarczy ochronnej: wyłapują potencjalne źródła zagrożenia, np. złośliwe załączniki w mejlach, dziwne sms-y – zanim zdążą wyrządzić poważne szkody. Dostępne na rynku rozwiązania pozwalają też zlokalizować telefon w przypadku kradzieży lub zgubienia i zdalnie usunąć z niego poufne informacje, zanim zostaną przechwycone przez złodzieja.
- Pieniądz elektroniczny – Nowa era w finansach – ambasadorzy
Ambasadorzy zwrócili szczególną uwagę na :
1.Dane do logowania zachowaj tylko dla siebie Nigdy nie udostępniaj osobom trzecim swojego:
- loginu
- hasła
- PIN-u do aplikacji
- kodów autoryzacyjnych.
Nie przekazuj swoich danych przez telefon i w komunikatorach. Nie podawaj danych na stronach innych niż strony banku.Zachowaj szczególną ostrożność, jeśli w jednym miejscu masz podać kilka swoich danych, np. login i hasło do bankowości, PIN i numer PESEL.
2.Sprawdzaj, czy jesteś na właściwej stronie do logowania
Zanim wpiszesz login i hasło, upewnij się, że jesteś na właściwej, bezpiecznej stronie logowania do bankowości.
Jak rozpoznać, że jesteś na dobrej stronie logowania?
Sprawdź, czy adres widoczny w pasku w oknie przeglądarki to: https://login.ingbank.pl/mojeing/app/#login. Najlepiej loguj się za pośrednictwem naszego serwisu internetowego ing.pl i korzystaj z opcji „Zaloguj” w prawym górnym rogu ekranu.
3.Nigdy nie podawaj pełnego hasła do Mojego ING
Nigdy nie podawaj pełnego hasła w Moim ING. W trakcie logowania poprosimy Cię o podanie 5 wybranych znaków hasła.Przy logowaniu zawsze otrzymasz pewien zestaw znaków – gdy się pomylisz i będziesz wpisywać hasło ponownie – otrzymasz dokładnie te same znaki do wpisania, co w poprzedniej próbie.Jeśli cyberoszuści podsuną Ci fałszywą stronę logowania, mogą poprosić Cię 2 lub więcej razy o hasło. Za każdym razem zapytają o różne jego znaki. Tym sposobem poznają całe hasło i uzyskują dostęp do Twojej bankowości internetowej.Możesz też trafić na fałszywą stronę logowania, na której przestępcy poproszą Cię o wszystkie znaki hasła.
4.Uważnie czytaj SMS-y autoryzacyjne
To bieżąca kontrola Twoich finansów. Czytaj dokładnie, czego dotyczą SMS-y autoryzacyjne. W przypadku transakcji zawsze sprawdzaj, czy zgadza się numer konta i kwota. Nie przekazuj treści SMS-ów autoryzacyjnych innym przez telefon, mejlem czy komunikatorem. Nie wpisuj kodów nigdzie poza stroną banku.Pamiętaj, że wpisując na stronie banku lub w aplikacji kod z SMS-a autoryzacyjnego zgadzasz się na daną operację.
5. Uważaj na fałszywe mejle i SMS-y
Nigdy nie klikaj w linki w SMS-ach i mejlach. Linki mogą prowadzić do fałszywych stron, na których oszuści przechwycą Twoje dane np. do bankowości czy do karty.Nie otwieraj plików załączonych do podejrzanych mejli. Nie pobieraj aplikacji z nieznanych źródeł. Gdy zainstalujesz je na telefonie, oszuści będą mogli, np. przejąć Twoje SMS-y autoryzacyjne oraz hasła do stron i aplikacji.
6.Nie instaluj podejrzanego oprogramowania
Do korzystania z Mojego ING nie potrzebujesz żadnych dodatkowych programów. Do obsługi konta wystarczy aplikacja mobilna Moje ING lub bankowość internetowa, do której zalogujesz się przez naszą stronę. Nie instaluj dodatkowego oprogramowania by poprawić dostępność usług bankowych, np.: specjalnych aplikacji, certyfikatów. Nikt z banku nie będzie Cię o to prosił. Linki do pobrania różnych aplikacji możesz spotkać na np. stronach służących do oglądania filmików. Takie aplikacje mogą m.in. wykradać Twoje dane do logowania i SMS-y autoryzacyjne.Jak się to odbywa? Gdy będziesz logować się do banku, złośliwa aplikacja wyświetli Ci fałszywy ekran logowania. Przestępcy pozyskają w ten sposób Twój login i hasło.
7.Używaj programu antywirusowego
Dzięki temu zwiększasz bezpieczeństwo swojego systemu.Pamiętaj o aktualizowaniu programu! Od tego zależy skuteczność w wykrywaniu i usuwaniu wirusów.Wybieraj programy działające wszechstronnie, czyli takie, które będą chronić Twoją tożsamość, transakcje internetowe, wykryją złośliwe oprogramowaniem ukryte w plikach i na stronach internetowych.
8.Komunikaty bezpieczeństwa
TOP zagrożenia
- Informacja o wygasającym profilu zaufanym? To może być oszustwo!
- Uważaj na telefony przestępców odsyłających Cię do formularza na naszej stronie
- Oszuści dzwonią z numerów podszywających się pod infolinię banku
- Korzystasz z OLX lub Vinted? Nie podawaj kodów BLIK i swoich danych do bankowości
- Uważaj na oszustwa inwestycyjne i obietnice wysokich zysków
- Jak oszczędzać pieniądze ? warsztat dla przedszkolaków–Amelia Kucab, Iga Kowalik
Cel warsztatu:
- Wprowadzenie dzieci w podstawowe pojęcia związane z pieniędzmi jako walutą.
- Rozwijanie świadomości ekonomicznej u najmłodszych.
- Nauka oszczędzania poprzez zabawę i kreatywne działania.
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Artykuły
Bezpieczeństwo płatności w sieci
Bezpieczeństwo płatności w sieci
Cyberbezpieczeństwa danych osobowych
Cyberbezpieczni w obliczu zagrożeń
Cyberbezpieczna bankowość internetowa i mobilna
Cyberbezpieczna karta płatnicza
Działania Narodowego Banku Polskiego na rzecz powszechnej dostępności gotówki
Rola NBP w systemie płatniczym i płatnościach detalicznych
Zabezpieczenia i sposoby weryfikacji autentyczności banknotów i monet
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Scenariusze
Cyberbezpieczne finanse – jak chronić swoje pieniądze i unikać zagrożeń finansowych w sieci?
Cyberbezpieczna bankowość internetowa i mobilna
Cyberbezpieczna karta płatnicza – na co mamy uważać podczas płatności w internecie
Cyberbezpieczne dane osobowe – jak chronić swoją tożsamość w sieci?
Działania Narodowego Banku Polskiego na rzecz powszechnej dostępności gotówki
Jak działa bank w sytuacjach kryzysowych
Płatności mobilne – bezpieczeństwo i nowoczesne technologie
Rola NBP w systemie płatniczym i płatnościach detalicznych
Zabezpieczenia i sposoby weryfikacji autentyczności banknotów i monet
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Krzyżówki
| krzyżówka 1 | krzyżówka 8 |
| krzyżówka 2 | krzyżówka 9 |
| krzyżówka 3 | krzyżówka 10 |
| krzyżówka 4 | krzyżówka 11 |
| krzyżówka 5 | krzyżówka 12 |
| krzyżówka 6 | krzyżówka 13 |
| krzyżówka 7 | krzyżówka 14 |
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Prezentacje
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Quizy i testy
– Działania Narodowego Banku Polskiego na rzecz powszechnej dostępności gotówki
– Jak nazywa sie wytwórnia banknotów w polsce?
– Cyberbezpieczna bankowość internetowa i mobilna
– Warsztat pieniądz elektroniczny
– Co robi bank w sytuacjach kryzysowych?
– Cyberbezpieczna karta płatnicza
– Bezpieczeństwo płatności w sieci
– Rola NBP w systemie płatniczym i płatnościach detalicznych
Jakie zmodernizowane zabezpieczenia polskich banknotów obiegowych wprowadzono w ostatnich latach?
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Relacje z warsztatów
Jak działa bank w sytuacjach kryzysowych
Rola Narodowego Banku Polskiego (NBP) w systemie płatniczym oraz płatnościach detalicznych
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Infografiki
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Fotorelacja
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Relacja on-line na facebooku szkoły
Relacja on-line na instagramie
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |
Podziękowania dla ekspertów
Dyrektor, Grono Pedagogiczne oraz uczniowie
Zespołu Szkół nr 2 w Sosnowcu składają serdeczne podziękowania
za przekazanie cennej wiedzy dotyczącej cyberbezpiecznych finansów w ramach ogólnopolskiego programu „Złote Szkoły NBP”.
Dzięki Państwa życzliwości, pomocy i zaangażowaniu nasi uczniowie mogli już teraz dowiedzieć się jak zwiększać cyberświadomość i dlaczego ma to kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa finansowego, jak bezpiecznie korzystać z bankowości internetowej i mobilnej, jak chronić swoje dane w sieci i jak zachować się w przypadku cyberprzestępstwa. Jesteśmy przekonani, że zdobyta wiedza umożliwi naszym uczniom mądre planowanie przyszłości, a zdobyte umiejętności zaprocentują przez całe życie.
DZIĘKUJEMY
Drużyna Ambasadorów Edukacji Ekonomicznej
| Lekcja z ekonomią | Debata szkolna | Złote Szkoły NBP | Edukacja |